NL
EN
Een GACS (gebouwautomatiserings- en controlesysteem) is verplicht voor utiliteitsgebouwen met een verwarmings- of koelsysteem van meer dan 290 kW, sinds 1 januari 2026. Vanaf 1 januari 2030 daalt die grens naar 70 kW (RVO). Daardoor vallen dan ook veel kleinere kantoren, winkels en zorggebouwen onder de verplichting. De basis ligt in de Europese richtlijn EPBD-III, uitgewerkt in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), artikel 3.145, 3.146, 4.160d en 4.160e.
Welke gebouwen vallen vanaf 2030 onder de GACS-verplichting?
De verplichting geldt voor utiliteitsgebouwen: gebouwen zonder woonfunctie, zoals kantoren, winkels, magazijnen, scholen, ziekenhuizen en overheidsgebouwen. Ruimtes die je niet boven de 15 graden verwarmt of koelt, of die alleen vorstbeveiliging hebben, tellen niet mee voor het vermogen. Gebouwen waarin ook woningen zitten, vallen op dit moment buiten de verplichting. Volgens IPLO kijkt het ministerie naar een mogelijke wijziging van die uitzondering, dus controleer dit opnieuw als je gebouw een gemengde functie heeft.
Voor een bredere uitleg van wat een GACS precies moet kunnen, zie de complete GACS-gids. Dit artikel gaat specifiek over de stap die er in 2030 bij komt.
Hoe bepaal je of jouw installatie boven de 70 kW uitkomt?
Niet je verbruik telt, maar het nominale vermogen van de installatie: het vermogen dat de fabrikant opgeeft dat het systeem continu kan leveren. Je telt het nominale vermogen op van alle systemen die de ruimtes verwarmen waar mensen verblijven, bijvoorbeeld meerdere ketels of warmtepompen. Voor koeling doe je hetzelfde.
Verwarming en koeling worden apart beoordeeld: het vermogen van je cv-ketels telt niet mee bij het vermogen van je koelmachines, en andersom. Voor warmtepompen geldt het nominale vermogen volgens de norm EN 14511-4:2013.
Kom je voor verwarming of koeling boven de 70 kW, dan valt je gebouw onder de verplichting zodra die op 1 januari 2030 ingaat. Zit je daaronder, dan verandert er voor die installatie voorlopig niets.
Geldt er een uitzondering als een GACS niet rendabel is?
RVO en IPLO noemen geen uitzondering voor gebouwen waar een GACS niet rendabel is. De uitzonderingen die ze wel noemen, gaan over het soort gebouw: gebouwen met een woonfunctie, vakantiewoningen en ruimtes die niet boven de 15 graden worden verwarmd of gekoeld. Twijfel je over jouw situatie, leg die dan voor aan RVO of je gemeente.
Eén praktisch voordeel staat er wel tegenover: als je gebouw een GACS heeft, vervalt volgens RVO de periodieke keuringsplicht voor de verwarmings- en airconditioninginstallaties.
Wat kun je nu al doen richting 2030?
Je hebt nog enkele jaren, maar de voorbereiding begint met inzicht in je eigen situatie:
- Breng per gebouw het nominale vermogen van je verwarmings- en koelinstallaties in kaart, apart per type.
- Ga na welke gebouwen nu al boven de 290 kW zitten en welke tussen 70 en 290 kW: die laatste groep krijgt met 2030 te maken.
- Vraag na of er subsidie beschikbaar is voor de investering.
- Zoek uit welke metingen een GACS gebruikt, zodat je weet wat een leverancier van je installatie nodig heeft.
Wat wij wel en niet voor je doen
Wij bouwen of installeren geen GACS. Onze software verzamelt en valideert energiedata van je meters en zet dat om in dashboards, rapportages en meldingen bij afwijkend verbruik. Dat inzicht helpt je bepalen welke gebouwen richting 2030 prioriteit hebben en levert de onderbouwing voor de rapportages die je naar een adviseur of GACS-leverancier meeneemt, als onderdeel van je bredere energiebeheer. De keuze, installatie en keuring van het GACS zelf blijven een zaak voor je installateur of adviseur.
